Interpretatie van testresultaten van screening voor hemostase voorafgaand aan een chirurgische ingreep

De informatie die de PT en de geactiveerde partiële tromboplastinetijd oplevert, gaat over de extrinsieke en intrinsieke cascades die met deze twee respectieve tests zijn onderzocht en in afbeelding 1 worden weergegeven.

Afbeelding 1 = coagulatiecascade

 

Verlenging van de PT en de geactiveerde partiële tromboplastinetijd en factordeficiënties

Verlenging van de PT treedt op bij een deficiëntie van factor I (fibrinogeen), factor II (protrombine), factor V (proconvertine), factor VII (proaccelerine) of factor X (Stuart-Prower-factor).

Verlenging van de geactiveerde partiële tromboplastinetijd duidt op een deficiëntie van factor I (fibrinogeen), factor II (protrombine), factor V (proconvertine), factor X (Stuart-Prower-factor), factor VIII (antihemofiliefactor A), factor IX (antihemofiliefactor B), factor XI (Rosenthalfactor) of factor XII (Hagemanfactor). 

De verlenging hangt af van de gevoeligheid van het reagens op deficiënties in de betreffende factoren. Bovendien kan met bepaalde reagentia die worden gebruikt voor het bepalen van de geactiveerde partiële tromboplastinetijd ook de deficiëntie van twee factoren worden gedetecteerd die betrokken zijn bij de contactfase van coagulatie, prekallikreïne (Fletcherfactor) en hoogmoleculairgewicht kininogeen, deficiënties die zeldzaam en klinisch niet waarneembaar zijn.

Andere oorzaken van verlenging van de PT en van de geactiveerde tromboplastinetijd

Behandeling met heparine

De APTT is toegenomen bij patiënten die met heparine worden behandeld. Verlenging van de APTT hangt af van het type heparine dat wordt gebruikt, de concentratie van het circulerende heparine en de monsterafnametijd in verhouding tot de tijd van toediening van heparine.
APTT-resultaten hangen ook af van de gevoeligheid voor heparine van het reagens dat wordt gebruikt. Tijdens de screening voor hemostase voorafgaand aan een chirurgische ingreep wordt bij voorkeur een reagens gekozen dat relatief ongevoelig is voor circulerend lupus anticoagulans.
Reagentia die worden gebruikt voor het bepalen van de PT bevatten een heparineremmer waardoor ze ongevoelig worden voor heparine tot een specifieke concentratie van circulerend heparine.
Het bepalen van de trombinetijd of een evaluatie van de anti-Xa-activiteit kan informatie opleveren over de aanwezigheid van een anticoagulans, zoals heparine.

Aanwezigheid van een specifieke remmer tegen een stollingsfactor

Verlenging van de PT en van de APTT treedt op bij een specifieke remmer tegen een stollingsfactor waarvoor een van deze tests gevoelig is. De aanwezigheid van een dergelijke remmer is zeldzaam (behalve bij patiënten die voor hemofilie worden behandeld). Bepaalde remmers, vooral specifieke remmers tegen factor VIII, leiden tot blootstelling aan een enorm risico op hemorragie. De klinische presentatie kan pathognomonisch zijn: een accidentele detectie tijdens een routinematige screening voorafgaand aan een chirurgische ingreep is zeldzaam.

Behandeling met vitamine K-antagonisten

Een behandeling met vitamine K-antagonisten veroorzaakt een verworven deficiëntie van vitamine K-afhankelijke stollingsfactoren (factor II, VII, IX en X), wat leidt tot een verlenging van de PT en van de APTT. De mate van verlenging hangt af van de gevoeligheid van het reagens voor geneesmiddelgeïnduceerde deficiëntie bij stollingsfactoren, net zoals de mate van de daaruit voortvloeiende deficiëntie. Dit kenmerk is de reden waarom de PT, of bij voorkeur, de expressie ervan wordt gebruikt, rekening houdend met zowel de mate van de geïndiceerde deficiëntie als de gevoeligheid van het reagens, INR (International Normalized Ratio), voor de opvolging en aanpassing van de behandeling met een vitamine K-antagonist.

Behandeling met directe remmers

Een behandeling met directe trombineremmers (argatroban, dabigatran, hirudinederivaten) leidt tot een verlenging van de PT en van de APTT.
De mate van verlenging hangt af van het gegeven geneesmiddel en van de gevoeligheid van het gebruikte reagens alsook van de monsterafnametijd in verhouding tot de tijd van toediening van het geneesmiddel. Het bepalen van de trombinetijd kan worden gebruikt voor het opsporen van een directe of indirecte (heparine) trombineremmer.

Behandeling met directe remmers van geactiveerd factor X

Een behandeling met directe remmers van geactiveerd factor X (rivaroxaban, apixaban) veroorzaakt een verlenging van de PT en van de APTT. De mate van verlenging hangt af van het gegeven geneesmiddel en van de gevoeligheid van het gebruikte reagens alsook van de monsterafnametijd in verhouding tot de tijd van toediening van het geneesmiddel. Het bepalen van de anti-Xa-activiteit kan worden gebruikt voor het opsporen van de aanwezigheid van een directe of indirecte (heparine) remmer van geactiveerde factor X.

Top